متن شناسی ادب فارسی, سال (2022-5)

عنوان : ( خواستن توانستن نیست؛ نملی در باب بهانه‌جویی مرغان منطق‌الطیر )

نویسندگان: محمد تقوی ,

بر اساس تصمیم نویسنده مقاله دسترسی به متن کامل برای اعضای غیر دانشگاه ممکن نیست

استناددهی: BibTeX | EndNote

چکیده

لب(خواستن) اولین مرحله(مقام) در سیر و سلوک (سفر مرغان به سوی سیمرغ) است و در منطق‌الطیر مسائل مربوط به این مقام بسیار مفصلتر از مقامات دیگر آمده است. در این مرحله مرغان به ضرورت یافتن سیمرغ و رسیدن به او اقرار و اصرار دارند. سوال اصلی مقاله این است که چرا مرغان با وجود این اقرار، در مقام عمل بهانه می‌آورند و تن به سفر نمی‌دهند؟ چرا با اینکه زندگی بدون سیمرغ را موجب بی‌نظمی (بی-معنایی) در زندگی می‌دانند و گویی از وضع موجود خود ناراضی‌اند، هنگام آغاز سفر بهانه می‌آورند و از وضع موجود ابراز رضایت و به آنچه دارند اکتفا می‌کنند (قناعت می‌ورزند)؟ با توجه به اینکه مرغان نمایندۀ سالکان جویای حق و حقیقت ( یا مردم مشتاق رسیدن آمال و آرمانهای خویش) هستند، این بهانه‌ها چه دلایل و بواعثی می‌تواند داشته باشد؟ برای پاسخ دادن به این سؤالات به مبانی نظری مربوط به نسبت علم و عمل و خواستن و توانستن(داشتن یا رسیدن) اشاره کرده و سپس به نقش عواطف و بویژه همّت(به معنی بلند نظری، عزم و ارادۀ جدی و توجه تامّ و تمام قلبی به هدف) در تحقق خواسته‌ها پرداخته‌ایم. با توجه به متن داستان مسائلی چون نقصان آگاهی، ترس، خودخواهی و انواع دلبستگی، در زمرة موانع رسیدن به مقصد نهایی(سیمرغ) مطرح شده اما نقصان در همّت (بی‌همّتی) که با تکرار کلمۀ «بس» بر زبان مرغان بیان شده ( و نقش موتیف دارد) به نظر عطار در این مرحله باعث اصلی عذر و بهانه‌ مرغان بوده است.

کلمات کلیدی

منطق‌الطیر بهانۀ مرغان ضعف اراده همّت
برای دانلود از شناسه و رمز عبور پرتال پویا استفاده کنید.

@article{paperid:1090822,
author = {تقوی, محمد},
title = {خواستن توانستن نیست؛ نملی در باب بهانه‌جویی مرغان منطق‌الطیر},
journal = {متن شناسی ادب فارسی},
year = {2022},
month = {May},
issn = {2008-5486},
keywords = {منطق‌الطیر بهانۀ مرغان ضعف اراده همّت},
}

[Download]

%0 Journal Article
%T خواستن توانستن نیست؛ نملی در باب بهانه‌جویی مرغان منطق‌الطیر
%A تقوی, محمد
%J متن شناسی ادب فارسی
%@ 2008-5486
%D 2022

[Download]