از منظر آموزه‌های قرآنی و معارف اسلامی همه هستی رو به سوی خداوند متعال داشته و همه اشیاء صیرورت الی الله دارند. در این صیرورت که از آن به تقرب الی الله یاد می‌شود هر موجودی به تناسب ظرفیت وجودی خود به خداوند تقرب جسته و با او ملاقات می‌نماید. از این رو قرب الهی از والاترین اهداف سیر تکامل انسانی است که برای آن، لوازم و مبانی ای در حکمت متعالیه و عرفان اسلامی بیان می-شود. بنابر تلقی تشکیکی از حقیقت هستی در حکمت متعالیه قرب الی الله، همان صیرورت وجودی انسان در مراتب و مدارج هستی و استکمال وجودی او از حیث ترفّع وجودی و تحلّی به کمالات حضرت حق است که حدّ یقفی نداشته و پایانی برای آن نیست. اما بنا بر وحدت شخصیه وجود که دستآورد نهائی حکمت متعالیه و مطابق با اندیشه وحدت وجود عرفانی است از آنجا که هستی منحصر به وجود خداوند است و خداوند، اصل حقیقت وجود است و سایر موجودات مجالی و مظاهر وجود او هستند، تقرب وجودی معنای محصّلی نداشته بلکه تقرب الی الله در واقع، کسب مراتب عالیتر و جامعتری از مظهریت اسماء و صفات خداوند متعال است. بر این اساس میزان قرب هر موجودی به خداوند به میزان مظهریت او از اسماء جلال و جمال و صفات ذات و افعال حضرت حق است. که آغاز آن از معرفت نفس، و پایان آن در شهود فنای افعال و اوصاف و ذات سالک الی الله است. واژگان کلیدی: قرب، وحدت شخصی وجود، حکمت متعالیه، عرفان اسلامی، جوادی آملی.

کلمات کلیدی