جامعه شناسی تاریخی, دوره (7), شماره (1), سال (2015-9) , صفحات (179-204)

عنوان : ( بررسی مقایسه ای سرآغازهای حوزه عمومی در ایران و غرب: قهوه خانه و اهمیت تاریخی آن )

نویسندگان: سیدحسین اطهری , سمیه زمانی ,
فایل: Full Text

استناددهی: BibTeX | EndNote

چکیده

حوزۀ عمومی مکانی برای گفت‌وگو و نقد قدرت است که اولین بار آن‌ را هابرماس به‌صورت نظری مطرح کرد و پیشینه‌اش ‌‌را به سالن‌‌ها، قهوه‌خانه‌‌ها و دربار اروپایی ‌‌رساند. این تصور که شکل‌گیر‌‌ی حوزۀ عمومی مختص غرب است، درست به‌نظر نمی‌رسد؛ زیرا در دورانی از تاریخ ایران نیز هم‌زمان با غرب، وجوهی از شکل‌های حوزۀ عمومی دیده می‌شود که در دورة صفویه به‌وجود آمده بود؛ اما مسیر تداوم و سیر آن در ایران و غرب به‌دلیل اوضاع تاریخی، سیاسی و اجتماعی متفاوت بوده است. این مقاله با روی‌کرد جامعه‌شناسی تاریخی و روش توصیفی- تحلیلی، در‌صدد اثبات این است که در غرب حوزۀ عمومی، یعنی نقد قدرت، از دربار آغاز شد و سپس به جامعه راه یافت؛ ولی در ایران بر‌عکس، نقد قدرت و گفت‌وگو دربارۀ مسائل عمومی در جامعه و به‌ویژه قهوه‌خانه‌‌ها شکل گرفت و بعد به حوزۀ دربار انتقال پیدا کرد. هم‌زمان با تسلط قدرت حاکمه، نهاد مذهب (مذهب تشیع) توانست از راه‌های مختلف مانند یافتن عنوان مذهب رسمی کشور و گسترش مناسک شیعی، به قالب حوزۀ عمومی، یعنی جایی که در آن گفت‌وگو و نقد صورت می‌‌پذیرد، درآید. به ‌این ترتیب، حوزۀ عمومی در ایران عصر صفوی تا پهلوی، در قالب حوزۀ عمومی مذهبی جلوه کرد و از دهۀ 1340 آمیختگی میان حوزۀ عمومی سیاسی و مذهبی رخنمون می‌شود.

کلمات کلیدی

حوزۀ عمومی؛ ایران؛ قهوه‌خانه؛ صفویه؛ هابرماس؛ استبداد؛ محفل؛
برای دانلود از شناسه و رمز عبور پرتال پویا استفاده کنید.

@article{paperid:1048351,
author = {اطهری, سیدحسین and سمیه زمانی},
title = {بررسی مقایسه ای سرآغازهای حوزه عمومی در ایران و غرب: قهوه خانه و اهمیت تاریخی آن},
journal = {جامعه شناسی تاریخی},
year = {2015},
volume = {7},
number = {1},
month = {September},
issn = {1941-2322},
pages = {179--204},
numpages = {25},
keywords = {حوزۀ عمومی؛ ایران؛ قهوه‌خانه؛ صفویه؛ هابرماس؛ استبداد؛ محفل؛ دربار},
}

[Download]

%0 Journal Article
%T بررسی مقایسه ای سرآغازهای حوزه عمومی در ایران و غرب: قهوه خانه و اهمیت تاریخی آن
%A اطهری, سیدحسین
%A سمیه زمانی
%J جامعه شناسی تاریخی
%@ 1941-2322
%D 2015

[Download]