مدیریت خاک و تولید پایدار, Volume (11), No (1), Year (2021-5) , Pages (1-26)

Title : ( ارزیابی آلودگی و منش برخی عناصر سنگین در خاک‌های کشاورزی جنوب سبزوار، شمال شرق ایران )

Authors: Alireza Karimi ,

Citation: BibTeX | EndNote

Abstract

سابقه و هدف: فلزات سنگین به طور طبیعی از فرایندهای خاک‌سازی در طی هوادیدگی مواد مادری، یا از طریق فعالیت های انسانی وارد محیط خاک می شوند. تعیین منبع آلودگی فلزات سنگین در خاک کشاورزی برای مدیریت بهتر آن ها ضروری است. هدف این مطالعه بررسی وضعیت آلودگی خاک به عناصر سنگین انتخابی و تعیین منشأ آنها در بخشی از اراضی کشاورزی جنوب سبزوار بود. مواد و روش ها: منطقه مورد مطالعه در امتداد کمربند افیولیتی در جنوب شهرستان سبزوار، شمال شرقی ایران واقع شده است. نمونه خاک های سطحی از عمق صفر تا 20 سانتی متر از اراضی زیر کشت تا فاصله 2 کیلومتری از جاده اصلی جمع آوری شد. همچنین سه خاکرخ در فواصل 1 کیلومتری مطالعه شد و تعداد 5 نمونه از اعماق صفر تا 20، 40-20، 60-40، 80-60، 100-80 سانتی متری هر خاکرخ برداشت شد. غلظت کل عناصر آلومینیوم، آهن، منگنز، نیکل، کروم، روی، مس، سرب و کادمیم توسط دستگاه ICP-OES اندازه گیری شد. شاخص های آلودگی برای فلزات سنگین آهن، منگنز، نیکل، کروم، روی، مس، سرب و کادمیم محاسبه شد. تکنیک-های آماری چند متغیره برای ارزیابی منشأ عناصر سنگین استفاده شد. یافته ها: میانگین غلظت نیکل، کروم، منگنز، مس و روی در خاک سطحی به ترتیب 2/306، 5/217، 4/781، 3/268 و 2/302 میلی گرم در کیلوگرم در مقادیر بالاتر از استانداردهای خاک کشاورزی اتحادیه اروپا(EU) ، سازمان بهداشت جهانی (WHO) و استاندارد حفاظت محیط زیست آمریکا (USEPA) بود. کادمیوم با میانگین غلظت 7/2 میلی گرم در کیلوگرم بالاتر از استانداردهای WHO وUSEPA و سرب نیز با میانگین 8/18 میلی گرم در کیلوگرم بالاتر از استاندارد USEPA بود. براساس ضرایب همبستگی پیرسون ، نیکل همبستگی مثبت و معنی داری با کروم (01/0 (P < نشان داد. همبستگی مثبت (05/0 (P < بین سرب و کادمیم و همچنین همبستگی مثبت و معنی دار(01/0 (P < مس و روی می تواند نشان دهنده منبع مشترک این عناصر باشد. بر اساس تجزیه و تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) ، سه مولفه، 97/76 درصد از کل واریانس را به خود اختصاص دادند .با توجه به شاخص های آلودگی (فاکتور غنی-شدگی و شاخص زمین‌انباشتگی)، کادمیم، مس و نیکل در محدوده آلودگی شدید هستند. شاخص خطرات اکولوژیک بالقوه نیز نشان داد که کادمیم و مس مهم‌ترین آلاینده های مسئول مخاطرات اکولوژیک می باشند. نتیجه گیری: نتایج همبستگی و تحلیل های آماری چند متغیره، طبقه‌بندی عناصر سنگین مورد بررسی را در سه گروه،Cr) Mn, وNi)، Zn) و (Cu و (Pb و Cd) نشان داد که می‌تواند دلیلی بر منشأ یکسان آن ها باشد. مقادیر بالای کادمیم و نیکل در خاک، براساس شاخص غنی شدگی، زمین‌انباشت و خطرات اکولوژیک، به ترتیب به کاربردهای طولانی مدت و گسترده کودهای شیمیایی، انتشارات ترافیکی و مواد مادری افیولیتی نسبت داده شد؛ در حالی که مقدار بالای این شاخص‌ها برای مس به منشأ دو گانه انسان زاد و زمین زاد ارتباط داده شد. در صورت عدم رعایت ملاحظات زیست‌محیطی، مانند نبود اعمال مدیریت صحیح در منطقه، در دراز مدت صدمات جبران‌ناپذیری به چرخه محیط زیست وارد خواهد شد. لذا، ضروری به نظر می رسد که تصمیماتی در راستای کاهش این آلودگی ها و نیز در صورت امکان حذف آن ها اتخاذ گردد.

Keywords

, آلودگی خاک, خاکهای کشاورزی, سنگهای فوق بازی, شاخص خطرات اکولوژیک
برای دانلود از شناسه و رمز عبور پرتال پویا استفاده کنید.

@article{paperid:1086739,
author = {Karimi, Alireza},
title = {ارزیابی آلودگی و منش برخی عناصر سنگین در خاک‌های کشاورزی جنوب سبزوار، شمال شرق ایران},
journal = {مدیریت خاک و تولید پایدار},
year = {2021},
volume = {11},
number = {1},
month = {May},
issn = {2322-1267},
pages = {1--26},
numpages = {25},
keywords = {آلودگی خاک، خاکهای کشاورزی، سنگهای فوق بازی، شاخص خطرات اکولوژیک},
}

[Download]

%0 Journal Article
%T ارزیابی آلودگی و منش برخی عناصر سنگین در خاک‌های کشاورزی جنوب سبزوار، شمال شرق ایران
%A Karimi, Alireza
%J مدیریت خاک و تولید پایدار
%@ 2322-1267
%D 2021

[Download]