این تحقیق به بررسی تأثیر تنش خشکی بر پارامترهای رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی چهار رقم گل اطلسی: 1. گل اطلسی ایرانی (P1)،2. گل اطلسی هیبرید Supercascade White (P2)، گل اطلسی هیبرید Grandiflora Frost Blue (P3) و 4.گل اطلسی هیبرید Grandiflora Crimson Star (P4) تحت شرایط مختلف کم‌آبی (90%، 60% و 30% ظرفیت زراعی) پرداخت. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی به‌طور معنی‌داری بر وزن تر و خشک ساقه و ریشه تأثیر گذاشت. با افزایش شدت تنش خشکی، وزن تر و خشک ساقه و ریشه در تمامی ارقام کاهش یافت. ارقام P4 و P3 بیشترین کاهش وزن تر و خشک اندام هوایی (به ترتیب 8/58 و 49 درصد کاهش وزن تر و 5/48 و 7/44 درصد کاهش وزن خشک) و ریشه (به ترتیب 1/45 و 5/35 درصد کاهش وزن تر و 3/51 و 6/47 درصد کاهش وزن خشک) را در شرایط تنش شدید نشان دادند، در حالی که رقم P1 بالاترین وزن خشک اندام هوایی و ریشه را در شرایط تنش شدید ثبت کرد. ارتفاع ساقه و تعداد شاخه‌های جانبی نیز تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفتند. ارقام P1 و P2 در شرایط تنش شدید کاهش قابل توجهی در ارتفاع ساقه (به ترتیب 4/40 و 3/43 درصد) نشان دادند. همچنین تعداد شاخه‌های جانبی در رقم P1 و P3 تا تنش متوسط افزایش یافت (4/24 و 9/42 درصد)، اما در تنش شدید به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. در این تحقیق، تنش کم‌آبی به‌طور معنی‌دار قطر ریشه رقم P3 را کاهش داد (48 درصد). تنش آبی شدید (30% ظرفیت زراعی) به طور قابل توجهی قطر گل را در تمام چهار رقم کاهش داد، به‌طوری‌که کاهش قطر گل مربوط به رقم p4، 97/22درصد بود. همچنین، در شرایط تنش شدید آبی، تعداد گل در همه ارقام کاهش یافت و رقم P1 بیشترین تعداد گل را در تیمار 90% ظرفیت زراعی تولید کرد که تنش شدید سبب کاهش 3/72 درصدی تعداد گل در این رقم شد. نشت الکترولیت و محتوای نسبی آب برگ تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفت. نشت الکترولیت در شرایط تنش شدید (30% ظرفیت زراعی) افزایش یافت و رقم P4 بیشترین نشت الکترولیت (1/36 درصد) را نشان داد. محتوای نسبی آب برگ در شرایط خشکی کاهش یافت و رقم P4 بیشترین کاهش (4/24 درصد) را در این ویژگی داشت. محتوای پرولین در رقم P1 بیشترین مقدار (24/2 میکرومول بر گرم وزن تر) را در شرایط تنش شدید نشان داد. غلظت کربوهیدرات کل در ارقام P1 و P2 تحت تنش شدید افزایش (به ترتیب 6/21 و 5/19 درصد) یافت. رنگدانه‌های فتوسنتزی نیز تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفتند. محتوای کلروفیل a و b در شرایط کم‌آبی کاهش یافت و رقم P4 کمترین مقدار کلروفیل b (53/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تازه برگ) را در شرایط تنش شدید نشان داد. فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی شامل SOD،CAT و POD به‌طور متفاوتی در پاسخ به تنش خشکی تغییر کرد. فعالیت SOD در ارقام P1،P2 و P3 تحت تنش متوسط افزایش یافت (به ترتیب 45/34، 5/52 و 9/24 درصد)، اما در تنش شدید تغییرات معنی‌داری نداشت. فعالیت CAT در رقم P1 افزایش (5/29 درصد) یافت، در حالی که در سه رقم دیگر کاهش یافت. فعالیت POD در رقم P1 در شرایط بدون تنش بالاترین مقدار (65/5 واحد بر گرم وزن تازه) را داشت و تحت تنش خشکی نیز افزایش (6/9 درصد) یافت. همبستگی‌های پیرسون نشان داد که محتوای پرولین و کربوهیدرات کل با فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی همبستگی مثبت دارند و کلروفیل a و b ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. به طورکلی رقم P1 با بالاترین تحمل به کم‌آبی شناخته شد و ارقام P2 و P4 به‌ترتیب در رده‌های بعدی از نظر تحمل به خشکی قرار گرفتند.

کلمات کلیدی