کتاب جهانگشای جوینی یکی از آثار مهم تاریخی و ادبی ا‌ست که عطاملک جوینی در آن به روایت اتفاقات قرن هفتم و حملة مغول پرداخته است. عطاملک‌ جوینی به عنوان نویسنده این کتاب سال‌های زیادی را در خدمت منکو‌قاآن و هولاکوخان بوده و بارها به سرزمین‌های مغولان سفر کرده است. هدف این پژوهش بررسی تصویر فرهنگی مغولان در تاریخ جهانگشای جوینی از منظر تصویرشناسی است. از این رو، نخست تصاویر و توصیفات فرهنگی در ذیل 5 عنوان زبان و ادبیات، آداب و رسوم، باورها، دانش و سرگرمی ها دسته‌بندی شده است. پس از آن بر اساس 2 مؤلفة توصیفات زبانی و بافتاری، نگاه ارزشی عطاملک به هر تصویر مشخص گردیده است. تصاویر از نظر نگاه ارزشگذارانة عطاملک به 3 گروه مثبت، منفی و خنثی تقسیم شده‌اند. همچنین نوع روایت هر تصویر را از نظر مستقیم و غیرمستقیم بودن مشخص کرده‌ایم. تصاویر مستقیم حاصل تجربیّات شخصی عطاملک و تصاویر غیرمستقیم نتیجه روایت او از شنیده‌هایش هستند. در پایان تصاویر استخراج شده را از منظر عوامل تأثیرگذار بر نگاه عطاملک بررسی و تحلیل کرده‌ایم. از مجموع 30 تصویر فرهنگی، 6 تصویر مثبت و 9 تصویر منفی است و مابقی خنثی است. بنابراین، دیدگاه کلّی عطاملک نسبت به فرهنگ مغولان، منفی است. همچنین، باورهای مذهبی عطاملک بر 2 تصویر، باورهای ملّی او بر 2 تصویر، حرفه و جایگاه او بر 3 تصویر و ملاحظات سیاسی و محافظه‌کاری او نیز بر 2 تصویر تاثیرگذار بوده اند.

کلمات کلیدی