چکیده هدف این پژوهش، مطالعه عمل ژن‌ها، وراثت‌پذیری، برآورد هتروزیس و قابلیت ترکیب‌پذیری عملکرد و اجزای آن با استفاده از روش لاین × تستر در لاین‌های ذرت شیرین بود. برای برآورد ترکیب پذیری، وراثت پذیری، اجزای واریانس ژنتیکی و هتروزیس در طراحی برنامه های به نژادی ذرت شیرین، آزمایشی بر اساس روش لاین × تستر با نه هیبرید حاصل از تلاقی سه لاین با عملکرد متوسط (Mrt-4، Pwrhs و Swry) با سه تستر پرمحصول (ks/1-13، Mrt-3 و S 1263) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. واریانس ترکیب پذیری خصوصی (SCA) نسبت به واریانس ترکیب پذیری عمومی (GCA) برای تمامی صفات بیشتر بود که نشان دهنده برتری عمل ژن های غیر افزایشی در وراثت پذیری صفات می-باشد. بیشترین مقدار هتروزیس نسبت به میانگین و والد برتر برای عملکرد دانه به ترتیب 67/41 و 18/15 درصد و در هیبریدهای Swry× ks/1-13 و Swry× Mrt-3 مشاهده شدند. سهم نسبی تنوع در لاین ها و تسترها نسبت به اثر متقابل لاین×تستر برای صفات قابلیت پنجه زنی، طول بلال، تعداد ردیف بلال، قطر بلال، قطر ساقه، ارتفاع بوته، طول تاسل، عملکرد دانه، تعداد دانه در ردیف، قطر چوب بلال، ارتفاع بلال و وزن بلال بیشتر بوده که نشان دهنده برآورد بیشتر واریانس GCA یا به عبارتی عملکرد افزایشی بین لاین ها و تسترهای مورد استفاده در مطالعه برای صفات ذکر شده می باشد. هیبرید Swry× ks/1-13 به عنوان یک ترکیب بسیار مناسب برای عملکرد دانه به واسطه اثرات SCA بیشتر و اثر هتروزیس برتر شناسایی شد که می توان از والدین آنها در برنامه های اصلاحی تولید ارقام هیبرید استفاده کرد.

Keywords