عنوان : ( تحلیل راهبردی مزیت رقابتی شرکتهای خصوصی در گذار به اقتصاد دانشبنیان با تمرکز بر سازوکارهای مدیریت دانش: با بهرهگیری از روش فراترکیب )
نویسندگان: مهسا درویش زاده کاخکی , وحید ارشدی ,
Full Textچکیده
در گذار به اقتصاد دانشبنیان، جایگزینی منابع دانشی با عوامل سنتی تولید، شرکتهای خصوصی در کشورهای در حال توسعه را با چالشهایی در ساختار سازمانی، نوآوری و بهرهبرداری از ظرفیتهای فکری مواجه ساخته است. این پژوهش با تمرکز بر سازوکارهای مدیریت دانش، نقش آنها را در شکلگیری و حفظ مزیت رقابتی در شرکتهای خصوصی، بهویژه در شرایط محدودیت منابع و فقدان زیرساختهای همافزایی دانش، بررسی میکند. روش پژوهش: این پژوهش کیفی و اکتشافی با هدف کشف الگوها و روابط پنهان در ادبیات موجود، از روش فراترکیب بهره گرفت. جامعه شامل ۲۴۳ منبع علمی فارسی (۱۳۹۰–۱۴۰۴) و انگلیسی (۲۰۲۱–۲۰۲۵) مرتبط با مدیریت دانش و مزیت رقابتی در شرکتهای خصوصی بود. نمونهگیری هدفمند و نظاممند بر اساس معیارهای موضوعی، کیفیت علمی و پوشش زمانی انجام شد و ۶۵ منبع بهعنوان نمونه نهایی انتخاب گردید. دادهها از طریق مطالعه کتابخانهای گردآوری و با کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری، انتخابی) تحلیل شدند که منجر به استخراج ۴۱۰ کد مفهومی، ۲۳ زیرمضمون و چهار مضمون اصلی شد. تحلیل در چارچوب مدل هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو صورت گرفت. اعتبار پژوهش با پنل کارشناسی و مثلثسازی منابع، و پایایی آن با ضریب توافق ۸۵٪ میان کدگذاران تأیید شد. مدیریت منابع و کدگذاری بهصورت دستی و با روشهای سنتی تحلیل کیفی انجام شد. یافتهها: بر اساس تحلیل مضمون حاصل از کدگذاری سهمرحلهای منابع منتخب، اشتراکگذاری دانش با فراوانی ۱۵ درصد از مجموع کدهای مفهومی، بهعنوان برجستهترین زیرمضمون شناخته شد و در اغلب مطالعات بهعنوان عامل مؤثر در تقویت تابآوری سازمانی، بهویژه در شرایط عدم قطعیت و محدودیت منابع، مورد توجه قرار گرفت. یافتهها با شاخصهای جهانی از جمله میزان سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و رشد چشمگیر شرکتهای دانشبنیان در ایران طی سالهای اخیر همراستا بودند. این همسویی، اعتبار بیرونی و کاربردپذیری یافتهها را تقویت کرد و نشان داد که سازوکارهای مدیریت دانش، بهویژه اشتراکگذاری دانش، نقش مهمی در ارتقای مزیت رقابتی و افزایش تابآوری شرکتهای خصوصی در مسیر گذار به اقتصاد دانشبنیان ایفا کردهاند. نتیجهگیری: تحلیل مضمون نشان داد که تلفیق فرآیندهای مدیریت دانش سازمانی، بهویژه مدل SECI، بهعنوان سازوکار مؤثر در ایجاد مزیت رقابتی پایدار در شرکتهای خصوصی عمل کرده است. این فرآیند با ارتقای ظرفیت نوآوری و افزایش تابآوری، زمینهساز آمادگی این شرکتها برای حضور مؤثر در اقتصاد دانشبنیان، حتی در شرایط تحریم و محدودیت منابع، بوده است.
کلمات کلیدی
, اقتصاد دانشبنیان, استراتژی, تابآوری, روش فراترکیب, فناوری, مدیریت دانش, مزیت رقابتی
@article{paperid:1104738,
author = {مهسا درویش زاده کاخکی and ارشدی, وحید},
title = {تحلیل راهبردی مزیت رقابتی شرکتهای خصوصی در گذار به اقتصاد دانشبنیان با تمرکز بر سازوکارهای مدیریت دانش: با بهرهگیری از روش فراترکیب},
journal = {مدیریت دانش سازمانی},
year = {2026},
volume = {8},
number = {4},
month = {January},
issn = {2645-4262},
pages = {74--111},
numpages = {37},
keywords = {اقتصاد دانشبنیان، استراتژی، تابآوری، روش فراترکیب، فناوری، مدیریت دانش، مزیت رقابتی},
}
%0 Journal Article
%T تحلیل راهبردی مزیت رقابتی شرکتهای خصوصی در گذار به اقتصاد دانشبنیان با تمرکز بر سازوکارهای مدیریت دانش: با بهرهگیری از روش فراترکیب
%A مهسا درویش زاده کاخکی
%A ارشدی, وحید
%J مدیریت دانش سازمانی
%@ 2645-4262
%D 2026
