احزاب سیاسی به‌عنوان نهادهای میانجی میان دولت و جامعه، نقشی بنیادین در تقویت فرایندهای دموکراتیک و ارتقای کارآمدی نظام حکمرانی ایفا می‌کنند. با این حال، دوام و پایداری این احزاب به‌طور مستقیم تحت تأثیر ویژگی‌های ساختاری قدرت در انواع رژیم‌های سیاسی قرار دارد. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، به واکاوی رابطه میان ساختار قدرت سیاسی و پایداری یا ناپایداری احزاب سیاسی می‌پردازد. پرسش اصلی این است که چرا احزاب سیاسی در برخی ار رژیم های سیاسی پایدارند، در حالی که در برخی دیگر دچار ناپایداری باقی می شوند؟ در پاسخ به این پرسش، فرضیه پژوهش این گونه مطرح می‌شود که مؤلفه‌های سازنده ساختار قدرت شامل: سرشت حاکمیت سیاسی، شیوه توزیع و مشارکت در قدرت، تفکیک قوا و نهادهای غیررسمی ساختار قدرت، در چارچوب انواع رژیم‌های سیاسی اعم از دموکراتیک، اقتدارگرا و شبه‌اقتدارگرا، عامل تعیین‌کننده در ثبات یا بی‌ثباتی احزاب سیاسی محسوب می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در ساختارهای دموکراتیک، علیرغم وجود ضعف‌های سازمانی و فشارهای اجتماعی-اقتصادی، زمینه‌های لازم برای تداوم و ثبات احزاب فراهم می‌گردد. در مقابل، در ساختارهای اقتدارگرا تمرکز قدرت و حذف رقابت سیاسی به شکل‌گیری نظام تک‌حزبی دولتی و زوال سایر احزاب منجر می‌شود. همچنین در رژیم‌های شبه‌اقتدارگرا، که در ظاهر از سازوکارهای دموکراتیک بهره می‌گیرند اما در عمل رویکردی اقتدارگرایانه دارند، چرخه حیات احزاب کوتاه‌تر و میزان پایداری آن‌ها کاهش می‌یابد.

کلمات کلیدی