محدوده اکتشافی نیک‌پی در شمال‌شرقی ایران و استان خراسان رضوی و در امتداد کمربند ماگمایی خواف- کاشمر (KKMB) قرار دارد. این کمربند از ظرفیت بالایی برای تشکیل ذخایر مس- طلای غنی از اکسید آهن و کانی‌سازی مگنتیت برخوردار است. سنگ‌نگاری محدوده شامل واحدهای رسوبی مانند کنگلومرا، ماسه‌سنگ، سیلتستون و سنگ آهک، واحدهای آذرآواری شامل آندزیتیک لیتیک توف و آندزیتیک توف، همچنین واحدهای آتشفشانی آندزیتی و داسیتی و واحد دگرگون‌شدۀ فیلیتی است. توده‌های آذرین نیمه‌عمیق با ترکیب‌های دیوریتی، کوارتز دیوریتی، کوارتز مونزودیوریتی، مونزودیوریتی و مونزونیتی در واحدهای ذکرشده نفوذ کرده‌اند که عمدتاً بافت پورفیری دارند و شامل کانی‌های اولیه پلاژیوکلاز، آلکالی‌فلدسپار، هورنبلند و بیوتیت هستند. شواهد صحرایی و میکروسکوپی نشان‌دهندۀ دگرسانی‌های گستردۀ گرمابی در محدوده است که دگرسانی‌های مختلفی مانند کلریتی، پروپیلیتیک، سریسیتی، کربناتی و سیلیسی را شامل می‌شود و بر اساس شدت و ترکیب کانی‌ها به زیرگروه‌هایی تقسیم شده‌اند. کانی‌سازی در محدوده، عمدتاً همراه با دگرسانی‌های کلریتی- سیلیسی متوسط تا قوی، پروپیلیتیک متوسط تا قوی و پروپیلیتیک- سیلیسی متوسط تا قوی رخ داده است. کانی‌سازی به‌صورت رگه‌ها و رگچه‌هایی است که توسط ساختارهای گسلی کنترل می‌شوند. میزبان اصلی کانی‌سازی، توده‌های آذرین نیمه‌عمیق هورنبلند دیوریت پورفیری و هورنبلند مونزودیوریت پورفیری هستند. کانه‌های اصلی شامل اسپکیولاریت، مگنتیت، کالکوپیریت و پیریت بوده و کانی‌های ثانویه‌ای مانند گوتیت، هماتیت، کالکوسیت و مالاکیت نیز در محدوده دیده می‌شوند. رگه‌- رگچه‌های موجود در این منطقه به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شوند: رگه‌- رگچه‌های غنی از اسپکیولاریت، رگه‌- رگچه‌های اسپکیولاریت± کوارتز، رگه- رگچه‌های اسپکیولاریت+ مگنتیت± کالکوپیریت و رگه- رگچه‌های کالکوپیریت± پیریت± اسپکیولاریت. آنالیزهای ژئوشیمیایی نشان می‌دهد که غلظت عناصر مس (بین ۴۹۲ تا 48152 گرم در تن)، آهن (بین ۴ تا 19 درصد) و طلا (تا 1854 میلی‌گرم در تن) به‌طور قابل‌توجهی بالا است که این امر در کنار سایر شواهد، می‌تواند بیانگر پتانسیل بالای محدوده نیک‌پی برای کانی‌سازی نوع IOCG باشد.

کلمات کلیدی