عنوان : ( توسعه چارچوب ارزیابی تأثیر ریسک اقلیمی در عملکرد گندم با مدلسازی گیاهی و تئوری فازی )
نویسندگان: معصومه متانت , کامران داوری , سیدمحمدرضا ناقدی فر , حسین بانژاد , محمد کافی ,
Full Textچکیده
گندم بهعنوان محصولی استراتژیک، به شدت تحت تأثیر مخاطرات اقلیمی قرار دارد. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی برای ارزیابی ریسک نسبی تنشهای اقلیمی (گرمازدگی، سرمازدگی و باد گرم) در مراحل مختلف رشد گندم در منطقه مشهد انجام شد. در این مطالعه، دادههای هواشناسی بلندمدت بهمدت ۴۰ سال و اطلاعات تخصصی مراحل رشد گندم از طریق مصاحبه با خبرگان جمعآوری شد. ریسکهای اقلیمی در مراحل مختلف رشد بر اساس شدت و احتمال وقوع هر پدیده با استفاده از مدلسازی فازی محاسبه گردید تا میزان حساسیت گندم در مراحل مختلف رشد مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد مراحل گردهافشانی و شیری شدن دانه بیشترین ریسک را نسبت به گرما و باد گرم دارند؛ این تنشها موجب کاهش لقاح، و افت کیفیت دانه میشوند. در مقابل، تنش سرما عمدتاً مراحل اولیه نظیر جوانهزنی و پنجهزنی را هدف قرار میدهد. مقایسه مقادیر ریسک تجمیعی نشان داد سرمازدگی با میزان ریسک 132 تهدید غالب منطقه مشهد بوده و مقدار آن از گرمازدگی با میزان 115 بیشتر است. در مقابل، پنجهزنی و رشد طولی ساقه کمریسکترین مراحل نسبت به هر سه نوع تنش بودند. براساس نتایج، اقداماتی نظیر تنظیم زمان کاشت، آبیاری تکمیلی، احداث بادشکن و استفاده از ارقام مقاوم پیشنهاد میشود. این اقدامات میتوانند به کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی و بهبود پایداری تولید گندم در شهر مشهد کمک کنند.
کلمات کلیدی
باد گرم ریسک نسبی سرمازدگی گرمازدگی مدل فازی
@article{paperid:1105942,
author = {متانت, معصومه and داوری, کامران and ناقدی فر, سیدمحمدرضا and بانژاد, حسین and کافی, محمد},
title = {توسعه چارچوب ارزیابی تأثیر ریسک اقلیمی در عملکرد گندم با مدلسازی گیاهی و تئوری فازی},
journal = {آبیاری و زهکشی ایران},
year = {2026},
volume = {199},
number = {5},
month = {January},
issn = {2008-7942},
pages = {769--782},
numpages = {13},
keywords = {باد گرم ریسک نسبی سرمازدگی گرمازدگی مدل فازی},
}
%0 Journal Article
%T توسعه چارچوب ارزیابی تأثیر ریسک اقلیمی در عملکرد گندم با مدلسازی گیاهی و تئوری فازی
%A متانت, معصومه
%A داوری, کامران
%A ناقدی فر, سیدمحمدرضا
%A بانژاد, حسین
%A کافی, محمد
%J آبیاری و زهکشی ایران
%@ 2008-7942
%D 2026
