این پژوهش با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر مدیریت بحران‌های اقتصادی و بررسی نقش «هویت مقاومت» در تبیین و ارتقای توانمندی خانوارهای ساکن مشهد در مواجهه با این بحران‌ها طراحی شد. مطالعه حاضر از نظر روش‌شناسی، پژوهشی کمی با طرح مقطعی-همبستگی است که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی از ۲۴۹ سرپرست خانوار ساکن مشهد انجام شده و داده‌های آن از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شده است. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی اکتشافی جهت شناسایی ابعاد زیربنایی هویت مقاومت و سپس از تحلیل رگرسیون چندگانه برای سنجش تأثیر این عوامل بر مدیریت بحران‌های اقتصادی استفاده شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که ابعاد هویت مقاومت در مجموع 8/34 درصد از تغییرات مدیریت بحران اقتصادی را تبیین می‌کنند. مؤلفه‌های «استقلال اقتصادی» (با تأکید بر خوداتکایی و حمایت از تولید داخلی) و «خلاقیت» (به‌عنوان توانایی ارائه راه‌حل‌های نوآورانه) قوی‌ترین تأثیرات مثبت و معنادار را داشتند. همچنین، «تاب‌آوری عاطفی» (توانایی حفظ تعادل روانی در مواجهه با شوک‌های مالی) به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بعد عاطفی-روان‌شناختی، نقش حمایتی معناداری ایفا می‌کند. در مقابل، عواملی چون «عدم تمایل به کار گروهی»، «مادی‌گرایی»، «رفتارهای سفته‌بازانه» و «تصمیم‌گیری عجولانه» تأثیر منفی و معناداری بر مدیریت بحران دارند بنابراین سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و اجتماعی (به‌ویژه در چارچوب پدافند اقتصادی) باید علاوه بر مداخلات ساختاری، بر تقویت خوداتکایی، نوآوری، انسجام اجتماعی و تاب‌آوری روان‌شناختی خانوارها نیز تمرکز کنند.

کلمات کلیدی