زمینه و نوع مطالعه: حذف گاوهای شیری یکی از پرهزینه ترین تصمیمات مدیریتی در گله های صنعتی است. این مطالعه گذشته نگر به منظور بررسی روند حذف ناشی از اختلالات تولیدمثلی طی دوره ۹ ساله در یک گله بزرگ شیری ایران انجام شد . هدف: تعیین نرخ سالانه جایگزینی گله به دلیل اختلالات تولید مثلی، روند تغییرات، سهم آن از کل حذف ها و شناسایی زیرگروه های غالب. روش کار: داده های حذف و اندازه گله از سال 1395 تا 1403 جمع آوری شد. نرخ جایگزینی گله (Herd Turnover Rate) محاسبه گردید و موارد مرتبط با تولید مثل بر اساس علت ثبت شده طبقه بندی شدند. نتایج: در کل دوره مطالعه، نرخ جایگزینی گله بین ۹5 / 2۳ تا 1 / 40 درصد )میانگین 77 / 2۹ درصد( متغیر بود. دلایل اصلی حذف به ترتیب شامل اختلالات تولید مثلی ) 86 / ۳8 درصد(، حذف داخلی ) شامل بیماری های عفونی، متابولیک، گوارشی و غیره؛ 20 / ۳0 درصد(، موارد متفرقه ) 61 / 12 درصد (، مشکلات اسکلتی-اندام حرکتی ) 46 / 11 درصد (و مشکلات پستانی) 84 / 6 درصد ( بودند. در طی سالهای این مطالعه اختلالات تولید مثلی مهمترین علت حذف گاوهای مولد بودند. در گاوهای شکم یک و دو، 1 / 41 درصد از کل حذف ها به دلیل مشکلات تولید مثلی و 5 / ۳0 درصد به دلیل بیماری های داخلی بود، در حالی که در گاوهای شکم سه و بالاتر این الگو معکوس شد و 0 / 50 درصد حذفها ناشی از بیماریهای داخلی و تنها 8 / 25 درصد ناشی از مشکلات تولید مثلی بود. در زیرگروه مشکلا ت تولید مثلی، سندروم repeat breeding ( 2 / 58 درصد( شایعترین علت حذف بود و پس از آن سق ط ) 5 / ۳1 درصد(، عوارض زایمان ) 4 / 6 درصد(، چسبندگی رحم و تخمدان ) 0 / 2 درصد( و مشکلات تخمدانی ) ۹ / 1 درصد( قرار داشتند. نتیجه گیری نهایی: اختلالات تولید مثلی با سهم نزدیک به 40 درصد، مهمترین عامل جایگزینی گله و دلیل اصلی حذف در گاوهای شکم یک و دو بودند، در حالی که گاوهای شکم سه و بالاتر عمدتاً به دلیل بیماری های داخلی حذف شدند. این الگو بر بهبود نرخ آبستنی، کاهش سقط و مدیریت دقیق دوره انتقال در گاوهای جوان تأکید دارد تا نرخ جایگزینی و زیان اقتصادی به طور قابل ملاحظه ای کاهش یابد.

کلمات کلیدی