قارچ Neocosmospora cucurbitae (syn. Fusarium solani f. sp. cucurbitae) یکی از عوامل مهم بیماریزای خاکزاد در گیاهان جالیزی است که باعث پوسیدگی ریشه، طوقه و میوه می‌شود. در این پژوهش، کارایی ترکیبات فرار و غیرفرار هشت جدایه باکتری Bacillus علیه این بیمارگر در شرایط آزمایشگاه و گلخانه ارزیابی شد. در کشت متقابل، جدایه TR11 به دلیل رشد سریع و جدایه Ba15 به دلیل تولید مواد بازدارنده، بیشترین مهار رشد قارچ (به‌ترتیب 25/80 و 92/76 درصد) را داشتند. در آزمون ترکیبات فرار، جدایه‌های Ba15، Ba19 و Ba1 بیشترین اثر بازدارندگی را نشان دادند. نتایج مشابهی در آزمون ترکیبات فرار در تشتک پتری حاوی خاک مزرعه نیز مشاهده شد. رونشین جدایه‌های Ba15 و Ba19 بیشترین مهار رشد قارچ را در آزمایشگاه ایجاد کردند (به‌ترتیب 7/70 و 7/63 درصد) و باعث تغییر شکل هیف شامل پیچ‌خوردگی و قطعه‌قطعه شدن شدند. تیمار Ba15 و قارچکش ایپریدیون-کاربندازیم، با وقوع بیماری7/66 درصد و راندمان کنترل 4/33 درصد، عملکرد قابل قبولی در مهار زیستی بیمارگر در شرایط گلخانه نشان دادند. همچنین،Ba19 و Ba15 به‌ترتیب باعث افزایش طول ساقه (8/42 و 3/26 درصد) و طول ریشه خیار (7/43 و 7/35 درصد) نسبت به شاهد آلوده شدند. بر اساس تجزیه و تحلیل تبارزایی ژن 16S rRNA، جدایه‍هایBa15 و TR11 با گروه B. subtilis و Ba19 با B. cereus در یک خوشه قرار گرفتند. جدایه های Bacillus sp. Ba15 با سازوکار مهار‍زیستی (متابولیت‌های فرار و غیر فرار) و Bacillus cereus Ba19 به عنوان افزایش دهنده رشد گیاه، گزینه‌های امیدبخشی برای کنترل پوسیدگی فوزاریومی ریشه خیار ناشی از N. cucurbitae می‍باشند.

کلمات کلیدی