هدف این پژوهش شناسایی و تبیین عوامل چندسطحی مؤثر بر اشتغال‌پذیری دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی عراق به‌منظور ارائه الگویی بومی برای بهبود پیوند میان آموزش عالی و بازار کار است. این مطالعه از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و پارادایم تفسیرگرایی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های دولتی عراق، مدیران اجرایی، مسئولان آموزش عالی و نمایندگان بخش صنعتی گردآوری شدند. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس چارچوب استراوس و کوربین انجام شد و نرم‌افزار MAXQDA برای مدیریت و سازماندهی داده‌ها به کار رفت. تحلیل داده‌ها نشان داد که اشتغال‌پذیری نتیجه کنش متقابل عوامل مؤثر شامل آموزش، قوانین و مقررات، عوامل حرفه‌ای و شغلی و ساختار سازمانی دانشگاه است که به طور مستقیم بر توانمندی‌های فارغ‌التحصیلان اثر می‌گذارند. این اثرگذاری از طریق عوامل فردی و شخصیتی همچون پشتکار، اعتماد‌به‌نفس و انگیزه، و مهارت‌های فردی از جمله مهارت‌های دیجیتال، کار تیمی، زبان انگلیسی و حل مسئله تعدیل می‌شود. همچنین، محیط کلان سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بستر نهایی اثرگذاری این عوامل است و فرصت‌ها یا تهدیدهای بیرونی می‌توانند ظرفیت اشتغال‌پذیری را تقویت یا تضعیف کنند. اشتغال‌پذیری پدیده‌ای پیچیده و چندلایه است که نیازمند اقدام هماهنگ آموزش عالی، دولت، سیاست‌گذاران، نهادهای قانونی و خود فردی است. تقویت نگرش، بازنگری در برنامه‌های درسی با نیازهای بازار و ارتقای مهارت‌های فردی و اجتماعی دانشجویان از راهکارهای کلیدی برای کاهش شکاف میان آموزش و اشتغال در عراق به شمار می‌رود

کلمات کلیدی