بحران آبخوان ها ناشی از 1) خشکسالی و تغییر اقلیم، 2) مدیریت ناصحیح استحصال آبهای زیرزمینی از آبخوان ها، 3) عدم توجه کافی حکمرانان به بحران آبخوان ها و ناتوانی در مدیریت منابع طبیعی درگذر زمان، و 4) افزایش فعالیت های بشری مرتبط به استفاده بیشتر از آبخوان ها می باشد. بحران آبخوان ها دارای ابعاد مختلفی است و میتواند از منظر 1) بحران کمی (فرونشست زمین، کاهش توان آبدهی آبخوان ها و افزایش هزینه های استحصال آبهای زیرزمینی)، 2) بحران کیفی و آلودگی آب (افزایش مشکلات زیست محیطی مانند افزایش شوری خاک زمین های کشاورزی و باغات، و افزایش بیماری و تهدید سلامت)، 3) بحران امنیت آب و غذا (کاهش آب سالم در دسترس و کاهش تولید مواد غذایی)، و 4) بحران های سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی مورد، ارزیابی قرار گیرد. براساس آخرین آماربرداری سراسری کشور (1400)، کل آب مصرفی سالانه کشور حدود 92 میلیارد مترمکعب می باشد که 48% آن (حدود 44 میلیارد مترمکعب) از منابع آبهای زیرزمینی (چاه و قنوات) تامین میشود. در طول چهار ده گذشته چاه های کشور رشد فزاینده ای (حدود 700%) داشته است که منجر به کسری سالانه مخازن آب زیرزمینی حدود 4.9 میلیارد مترمکعب و افت سالانه سطح ایستابی حدود 0.5 متر، شده است. این امر باعث تداوم ممنوعیت آبخوان های کشور و کسری تجمعی حدود 150 میلیارد مترمکعب در آبخوان های کشور، که به نوبه خود منجر به مشکلات عدیده ای از جمله فرونشست زمین و کاهش کیفیت و افزایش شوری آب گردیده است. کلیه شواهد نشان از کاهش آب سالم در دسترس و کاهش تولید مواد غذایی و به خطر افتادن امنیت ملی کشور در آینده می باشد. بنابراین، بایستی با بررسی دقیق وضعیت آبخوان های کشور، و تبعات و اثرات ناشی از بحران آبخوان ها، راهکارهای علمی برای جلوگیری از شدت بحران و حفاظت از آبخوان های ارایه گردد، که در این گفتگو مورد بحث قرار خواهد گرفت.

کلمات کلیدی