زعفران ) Crocus sativus L. ( یکی از عمدهترین گیاهان دارویی با ارزش اقتصادی بالا در زراعت استان هرات افغانستان محسوب میشود . این مطالعه با هدف بررسی وضعیت تولید و مطالعه شاخصهای مصرف انرژی در مزارع زعفران در طی دورهای شش ساله ، از طریق پرسشنامه جمعآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که استان هرات در سال 2023 ( 1402 ( با سطح زیر کشت 7952 هکتار و تولید 22240 کیلوگرم زعفران خشک ، 6 / 95 درصد از کل تولید زعفران را در کشور افغانستان بخود اختصاص داده است. بیشترین انرژی مصرفی در سال اول مربوط به بنه مادری ) 57 / 33 درصد از کل انرژی ورودی( بود. در حالیکه بیشترین انرژیهای مصرفی طی شش سال به ترتیب مربوط به کودهای شیمیایی، آب آبیاری، کود دامی، نیروی انسانی، سوخت و الکتریسیته با 4 / 24 ، 04 / 17 ، 04 / 15 ، 88 / 6 ، 57 / 1 و 00 / 1 درصد از کل انرژیهای ورودی بود. کارایی مصرف انرژی بر اساس کلاله 001 / 0، بهرهوری انرژی 00007 / 0 کیلوگرم به ازای مصرف هرمگاژول ، انرژی مخصوص و انرژی خالص نیز به ترتیب برابر با 1 / 14969 مگاژول بر کیلوگرم و 1 / 132577 مگاژول بر هکتار محاسبه شد . - اگرچه نسبت انرژی تولیدی به مصرفی در زراعت زعفران در کشور افغانستان نسبتاً پایین است ، ولی نتایج این تحقیق نشان داد که زعفران در استان هرات به صورت اکولوژیک در زمین های با مساحت کم و به شیوه سنتی کشت میشود. با اینوجود، به دلیل ارزآوری ، نقش اقتصادی بالاتری نسبت به دیگر گیاهان در الگوی کشت منطقه داشته و باعث اشتغالزایی و بهبود معیشت روستاییان میگردد.

Keywords