عنوان : ( آگاهی تهدید محور از هوش مصنوعی و کناره گیری شغلی معلمان: نقش میانجی نشخوار فکری و خستگی عاطفی )
نویسندگان: غلامرضا ملک زاده , فاطمه قربانی , زینب شیخ الاسلامی ,
Full Textچکیده
هدف: با گسترش هوش مصنوعی در عرصههای کاری و آموزشی، نگرش و آگاهی کارکنان نسبت به این فناوری بهعنوان یکی از عوامل مؤثر بر رفتارها و تصمیمات شغلی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر آگاهی از هوش مصنوعی بر انصراف شغلی معلمان مدارس ابتدایی غیردولتی است. در این راستا، نقش میانجی نشخوار فکری منفی و خستگی هیجانی بر اساس نظریه حفاظت از منابع (COR) مورد تحلیل قرار گرفت تا سازوکارهای روانشناختی منجر به انصراف شغلی در مواجهه با فناوریهای نوین شناسایی شود. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و بهلحاظ هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی غیردولتی در شهر مشهد است. دادهها با استفاده از پرسشنامههای استاندارد آگاهی از هوش مصنوعی، نشخوار فکری منفی، خستگی هیجانی و انصراف شغلی گردآوری شدند. روایی و پایایی ابزارها با تحلیل عاملی تأییدی و ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تحلیل دادهها از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) با نرمافزار Smart PLS 4 استفاده گردید. یافتهها: نتایج نشان داد آگاهی از هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر انصراف شغلی معلمان دارد؛ به این معنا که درک تهدید ناشی از جایگزینی یا تغییر نقشهای شغلی، احساس ناامنی و اضطراب را افزایش میدهد. همچنین، نشخوار فکری منفی و خستگی هیجانی هر دو نقش میانجی معنادار میان آگاهی از هوش مصنوعی و انصراف شغلی ایفا میکنند. معلمانی که نسبت به پیامدهای منفی احتمالی هوش مصنوعی حساسترند، بیشتر درگیر افکار تکراری منفی میشوند و به مرور دچار فرسودگی هیجانی شده و تمایل به ترک شغل در آنها افزایش مییابد. افزون بر این، نتایج نشان داد تأثیر غیرمستقیم آگاهی از هوش مصنوعی بر انصراف شغلی از طریق نشخوار فکری منفی قویتر از مسیر خستگی هیجانی است. نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان میدهد که اگرچه افزایش آگاهی از هوش مصنوعی میتواند به رشد حرفهای و سازگاری فناورانه کمک کند، اما بدون حمایت روانی و سازمانی مناسب ممکن است به تهدیدی برای سلامت روان و ثبات شغلی معلمان تبدیل شود. بنابراین، ضروری است سیاستگذاران آموزشی و مدیران مدارس با طراحی برنامههای آگاهیبخش حمایتی، آموزش مهارتهای تابآوری و ارتقای سواد فناورانه، از تبدیل آگاهی فناورانه به اضطراب شغلی جلوگیری کنند. ارزش و اصالت پژوهش: مطالعه حاضر از نخستین پژوهشهایی است که آگاهی از هوش مصنوعی را بهعنوان یک متغیر ادراکی در ارتباط با انصراف شغلی در محیطهای آموزشی بررسی میکند. نوآوری پژوهش در ترکیب مفهومی نظریه حفاظت از منابع با پدیده نوظهور آگاهی از هوش مصنوعی و تبیین نقش سازوکارهای روانشناختی (نشخوار فکری منفی و خستگی هیجانی) در این رابطه است. یافتههای آن میتواند مبنایی برای سیاستگذاری منابع انسانی در مواجهه با تحولات فناورانه و طراحی راهبردهای حفظ و انگیزش معلمان در عصر دیجیتال باشد
کلمات کلیدی
, آگاهی از هوش مصنوعی, کنارهگیری از کار, خستگی عاطفی, نشخوار فکری مربوط به کار, نظریه حفاظت از منابع, ناامنی شغلی, اضطراب هوش مصنوعی
@article{paperid:1106866,
author = {ملک زاده, غلامرضا and قربانی, فاطمه and شیخ الاسلامی, زینب},
title = {آگاهی تهدید محور از هوش مصنوعی و کناره گیری شغلی معلمان: نقش میانجی نشخوار فکری و خستگی عاطفی},
journal = {مدیریت دانش سازمانی},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
month = {April},
issn = {2645-4262},
pages = {1--23},
numpages = {22},
keywords = {آگاهی از هوش مصنوعی، کنارهگیری از کار، خستگی عاطفی، نشخوار فکری مربوط به کار، نظریه حفاظت از منابع، ناامنی شغلی، اضطراب هوش مصنوعی},
}
%0 Journal Article
%T آگاهی تهدید محور از هوش مصنوعی و کناره گیری شغلی معلمان: نقش میانجی نشخوار فکری و خستگی عاطفی
%A ملک زاده, غلامرضا
%A قربانی, فاطمه
%A شیخ الاسلامی, زینب
%J مدیریت دانش سازمانی
%@ 2645-4262
%D 2026
