کتاب هفتاد سنگ قبر مهم‌ترین اثر یدالله رؤیایی و یکی از ده اثر مهم شعر آوانگارد فارسی در سه دهۀ اخیر است. در این کتاب، شاعر با ایجاد شبکۀ روابط بینامتنی چندگانه و تو در تو و ارجاعات پنهانی، برای مجموعه‌ای از شاعران، ادیبان، سیاسیون و شخصیت‌های دیگر سنگ قبر ترسیم کرده است. در این میان، نام برخی سنگ قبرها برای مخاطب شناخته شده است (مانند سنگ بایزید، سنگ حسنک و..)، نام مردۀ برخی سنگ قبرها در‌هاله‌ای از ابهام قرار دارد و معلوم نیست سنگ قبر برای چه کسی نوشته شده است (مانند سنگ فاطمه، سنگ طلایه و...) و نام برخی سنگ‌ها نیز انتزاعی است (مانند سنگ سئوال، سنگ فراری و...) اینکه مخاطب بداند سنگ قبر برای چه کسی نوشته شده است در فهم شعر تأثیر بسیار زیادی دارد و فهم شبکۀ واژگانی شعر و روابط بینامتنی تا حد زیادی وابسته به این است. از سوی دیگر، این کتاب، در ربطی مستقیم با تاریخ شفاهی معاصر ایران، زندگی برخی از شخصیت‌های معاصر و رخدادهای سیاسی و اجتماعی دهه‌های اخیر را در شکل حجم - سروده و سنگ قبر روایت کرده است که از این نظر نیز بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله برای نخستین بار، روشی برای کشف نام‌های پنهان و مبهم فهرست کتاب هفتاد سنگ قبر ارائه شده است و الگوی نمادپردازی گیاهی به عنوان الگویی تکراری و قابل استفاده برای تحلیل اشعار این کتاب و مهم‌تر از آن کشف شخصیت‌های ناشناختۀ کتاب و رخدادهای سیاسی و اجتماعی مطرح شده است. شبکه‌ای تو در تو از اسامی گیاهان، درختان و گل‌ها که در ربط و رابطه با شخصیت‌های کتاب و مسائل مهم تاریخ معاصر است.

کلمات کلیدی