تغییر اقلیم به‌طور فزاینده‌ای فراوانی و شدت رخدادهای فرین دمایی را تحت‌تأثیر قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی این مخاطرات در ایران، تغییرات چهار شاخص فرین TX90p، TN90p، Tx10p و TN10p را بر اساس پنج پیکربندی اصلی مدل سامانه زمین ماژولار EC-Earth3 و تحت چهار سناریوی SSPs مورد ارزیابی قرار داده است. ابتدا یک چند مدلی همادی از پنج پیکربندی مدل EC-Earth3 تولید شد. نتایج نشان داد چندمدلی همادی (MME) با کاهش خطاهای مدل‌های منفرد، کارایی بالاتری ارائه داده است. نتایج تحقیق نشان دهنده یک ناهمگونی شدید در الگوی تغییرات فرین‌های دمایی است؛ به‌طوری‌که کاهش معنی‌دار در فراوانی روزها و شب‌های سرد با افزایش در رخدادهای گرم در ایران همراه شده است. تحت سناریوی SSP5-8.5، شاخص روزهای گرم (TX90p) در مناطق داخلی و کویری ایران تا پایان قرن حاضر به بیش از ۶۵ درصد خواهد رسید که نشان‌دهنده تغییر ماهیت اقلیمی این مناطق است. کانون‌های اصلی تغییرات فرین‌های دمایی عمدتاً بر مناطق مرکزی، دشت لوت و جنوب‌شرق کشور منطبق هستند. در این مناطق بازخوردهای مثبت ناشی از کسری رطوبت خاک موجب تشدید امواج گرمایی و روند افزایشی تبخیر می‌شود. در مقابل، مناطق شمالی و ارتفاعات البرز، اگرچه روند افزایشی دارند، اما به دلیل اثرات تعدیل‌کننده توپوگرافی و رطوبتی، آهنگ تغییرات کمتری را تجربه می‌کنند. همچنین، واگرایی شدید بین سناریوی SSP1-2.6 و SSP5-8.5 در نیمه دوم قرن، بر نقش حیاتی سیاست‌های کاهش انتشار در کنترل شدت تغییرات فرین‌های تأکید دارد.

کلمات کلیدی