یکی از شیوه‌های برجسته‌سازی زبان در متن ادبی، قاعده‌افزایی است که به مکتب فرمالیسم روس برمی‌گردد. در این شیوه، قواعدی بر زبان معیار افزوده می‌شود و کاربست آن توسط صاحب اثر، منجر به آفرینش ادبی می‌گردد. به اعتقاد یاکوبسن (زبان‌شناس روسی)، قاعده‌افزایی همان توازی است که با تکرار کلامی تجلی می‌یابد.الگوهای قاعده‌افزایی در سطوح توازی( آوایی، واژگانی، نحوی) قابل واکاوی است؛ چرا که صنعت‌های ایجاد شده از طریق توازی، دارای ماهیتی یکسان نیستند.اجود مجبل خفاجی یکی از شاعران ادبیات پایداری عراق است که فقر، غربت، جنگ، استبداد و بی‌عدالتی کشورش، او را به بازتاب گستردۀ مفاهیم اعتراض و شکست در سروده‌هایش واداشت. نگارندگان در این جستار کوشیده‌اند تا با روش توصیفی-تحلیلی به تبیین مفاهیم اعتراض و شکست از طریق بازیابی الگوهای قاعده‌افزایی بپردازند.هدف از این جستار، نمایاندن توانایی شاعر در کاربست ظرفیت‌های زبانی جهت ترسیم مفاهیم اعتراض و شکست است که تاکنون مورد واکاوی قرار نگرفته است.برآیند نهایی جستار حاضر حاکی از آن است که هدف اصلی شاعر از کاربست الگوهای قاعده‌افزایی علاوه بر ارتقای سطح موسیقایی و تصویرپردازی مفاهیم اعتراض و شکست، رنج‌‌گریزی و رهایی از چالش‌های فکری و درونی است.شاعر در توازی آوایی با تکرار واکۀ درخشان(آ) و همخوان‌های انسدادی(باء، دال) به ترسیم فضای اعتراض و با تکرار واکۀ بم و تیرۀ(اُ) و همخوان‌های سایشی(فاء، سین) به ترسیم فضای شکست می‌پردازد. او توازی واژگانی را جهت انسجام و همبستگی و توازی نحوی را بسان ابزاری جهت تأکید و تثبیت تصاویر شعری به کار می‌برد، چرا که تکرار ساخت‌های نحوی، منجر به شکل‌گیری شبکۀ منظمی در متن شعری می‌گردد.

کلمات کلیدی