برخلاف نظام دانشگاهی در جهان که ایدۀ دانشگاه از دل کالج‎های حوزه های علمی مسیحی سربرآورد، دانشگاه در ایران مفهومی وارداتی بود. در اروپا دانشگاه و صنعت پا به پای هم رشد کردند، اما در ایران ایده و فلسفه‎ای برای دانشگاه وجود نداشت و به اهمیت آن هم توجه نشد. هدف اصلی از پایه گذاری دانشگاه در ایران، تربیت نیروی بوروکرات و تکنوکرات برای در دست گرفتن پست‎های بلاتصدی در کل ایران بود که برطرف کردن این کمبود، در اولویت حاکمیت بود. در ایران سه دورۀ تورم در آموزش عالی قابل تشخیص است، دورۀ 1332-1357، دورۀ 1365-1375 و دورۀ 1375 تا به امروز. آثار تورمی از نظر بیکاری دانش‎آموختگان در دورۀ اول به راحتی قابل تشخیص نبود، زیرا به علت رشد اقتصادی ده درصدی که از دهۀ 40 شمسی آغاز و تا سال 1357 ادامه یافت، گسترش بدنۀ دولت، و در پی آن استخدام و جذب تقریباً تمامی دانش‎آموختگان موجب شد که فقدان ایده و فلسفۀ دانشگاه چندان به چشم نیاید. بعد از طرح تعدیل اقتصادی، به ناگهان استخدام‎های دولتی متوقف شد و در نتیجه، حوزۀ تحصیل از حوزۀ اشتغال جدا شد و تورم در دانش‎آموختگان به صورت یک مشکل اجتماعی درآمد. از یک طرف آموزش و پرورش، پرورش شهروند و کارآمدی برای اشتغال را به نفع آمادگی برای کنکور کنار گذاشت، و از طرف دیگر، در فقدان یک ایدۀ دانشگاه و بستر صنعتی و اجتماعی مناسب، دانشگاه‎ها نیز به سمت گسترش بیش بی‎رویۀ دوره های کارشناسی ارشد و دکترا رفتند. نتیجه آن شد که بخش قابل توجهی از بیکاری در میان دانش‎آموختگان دانشگاه‎ها دیده می‎شود. در این مقاله بر اهمیت ایده و فلسفۀ دانشگاه از این دیدگاه آموزش معطوف به نیازهای جامعه و کارآیی دانش آموختگان اشاره می‎شود. به جای تاکید بر این که چه باید تدریس شود، باید به این موضوع توجه کرد که برای موفقیت حرفه ای و پاسخ به نیاز جامعه چگونه برنامۀ آموزشی را باید سامان داد.

کلمات کلیدی