عنوان : ( وضعیت ضیاع سلطانی در خراسان و ماوراءالنهر(از آغاز عباسیان تا سقوط سامانیان )
نویسندگان: علی نجف زاده , محمدتقی ایمان پور ,
Full Textچکیده
ضیاع سلطانی، زمینهای متعلق به خلافت عباسی بود که شامل انواع مختلفی نظیر ضیاع خاصه، عباسی، فراتیه و مستحدثه میشد. مالکیت و درآمد ضیاع سلطانی مختص خلفا بود. این املاک بیشتر در عراق و خوزستان بودند، اما در سایر مناطق نظیر خراسان، ماوراءالنهر و فارس نیز وجود داشت. این املاک بعد از سقوط امویان به عباسیان منتقل شد و سپس طی دو قرن فراز و نشیب فراوان در دورۀ سامانیان، بهشدت کاهش یافت. با وجود پژوهشهایی دربارۀ وضعیت خراسان در دورۀ عباسیان، اما درباره زمینداری و ضیاع سلطانی تحقیقی صورت نگرفته است. در پژوهش حاضر تلاش شده با تکیهبر منابع و مطالعه کتابخانهای و روش توصیفی-تحلیلی به پرسشها درباره شیوۀ پیدایش، ویژگیها، علل رشد و سپس کاهش ضیاع سلطانی در خراسان و ماوراءالنهر پاسخ داده شود. به نظر میرسد ضیاع سلطانی در خراسان و ماوراءالنهر با مصادره املاک امویان و سایر مخالفان و شورشیان در نیمۀ اول خلافت عباسیان پدید آمد و توسعه یافت. سپس از نیمۀ دوم خلافت عباسیان و همزمان با حکومت طاهریان و سامانیان به دلیل واگذاری آنها به شکل اقطاع و همچنین فروش، از وسعت و اهمیتشان کاسته شد.
کلمات کلیدی
, خراسان, ماوراءالنهر, خلافت عباسی, سامانیان, ضیاع سلطانی, ضیاع خاصه
@article{paperid:1107239,
author = {نجف زاده, علی and ایمان پور, محمدتقی},
title = {وضعیت ضیاع سلطانی در خراسان و ماوراءالنهر(از آغاز عباسیان تا سقوط سامانیان},
journal = {پژوهشنامه خراسان بزرگ},
year = {2025},
volume = {16},
number = {59},
month = {July},
issn = {2251-6131},
pages = {111--130},
numpages = {19},
keywords = {خراسان، ماوراءالنهر، خلافت عباسی، سامانیان، ضیاع سلطانی، ضیاع خاصه},
}
%0 Journal Article
%T وضعیت ضیاع سلطانی در خراسان و ماوراءالنهر(از آغاز عباسیان تا سقوط سامانیان
%A نجف زاده, علی
%A ایمان پور, محمدتقی
%J پژوهشنامه خراسان بزرگ
%@ 2251-6131
%D 2025
