بهره‌‌‌‌‌‌کشی اقتصادی از کودکان و نوجوانان مفهومی است که با کرامت ذاتی این قشر آسیب‌پذیر در تعارض است؛ ازاین‌رو، نگارش حاضر به بررسی شرایط حاکم بر بزه‌‌‌‌‌‌دیدگان اطفال و نوجوان از دریچۀ جرم بهره‌‌‌‌‌‌کشی اقتصادی و در دایرۀ جغرافیایی شهر مشهد پرداخته است. ازآنجاکه کودکان کار، نان‌‌‌‌‌‌آوران خانوادۀ خود محسوب می‌‌‌‌‌‌شوند، با ممانعت خانواده برای کار کردن مواجه نیستند؛ لکن نیروی انسانی ازجمله مهم‌‌‌‌‌‌ترین سرمایه‌‌‌‌‌‌های کشور محسوب می‌‌‌‌‌‌شوند که توجه به شرایط آن‌‌‌‌‌‌ها، درنهایت به بهبود وضعیت جامعه در چشم‌‌‌‌‌‌اندازهای آینده منتهی می‌‌‌‌‌‌شود. دادسرای ناحیۀ پنج مشهد (مجتمع شوق زندگی) ازجمله مراجع تخصصی قضایی در شهر مشهد است که ویژۀ رسیدگی به امور صغار و محجوران است. پژوهش پیش‌‌‌‌‌‌رو جهت تبیین رویه‌های «مجتمع شوق زندگی» در حمایت از کودکان بزه‌دیده، ده پرونده با مضمون بهره‌‌‌‌‌‌کشی اقتصادی از اطفال و نوجوانان را انتخاب، و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی کرده‌‌‌‌‌‌ است. یافته‌های حاصل از روش تحلیل مضمون در این پژوهش نشان می‌دهد که پرونده‌‌‌‌‌‌های مطرح‌شده در «مجتمع شوق زندگی» دارای چهار مضمون حمایت‌های روان‌شناسانه و پزشکی و اقتصادی هستند. هم‌زمان، تشکیل پروندۀ شخصیتی و بالینی برای کودکان کار، برگزاری کارگاه‌‌‌‌‌‌های مهارتی متناسب با مشکلات روانی کودکان، برگزاری جلسات مشاوره، فراهم کردن شرایط تحصیلی، تهیۀ وسایل امرار معاش خانواده، معرفی خانوادۀ کودکان کار به کمیتۀ امداد و سازمان بهزیستی جهت دریافت امدادهای ماهیانه، فراهم کردن زمینه‌های اشتغال خانگی برای مادران کودکان و نوجوانان کار، الزام به تحصیل یا کمک به بازگشت به تحصیل کودکان کار، استعدادیابی کودکان کار به‌منظور شناسایی علایق آن‌ها و مراقبت‌‌‌‌‌‌های درمانی ازجمله مضامین فرعی است که زیرنظر مقامات قضایی در چهار حوزۀ اصلی انجام می‌‌‌‌‌‌شود. درمجموع با انجام اقدامات انجام‌شده در «مجمتع شوق زندگی»، این مهم حاصل شد که مداخلات حمایتی درخصوص کودکان و خانوادۀ آن‌‌‌‌‌‌ها به کاهش تعداد کودکان کار و کنترل بهره‌‌‌‌‌‌کشی اقتصادی از کودکان در شهر مشهد منجر شده است.

کلمات کلیدی