عنوان : ( هوش مصنوعی درنظام سلامت: صیانت فقهی - حقوقی ازحریم خصوصی بیمار و الزامات اخلاقی )
نویسندگان: سیدمحمدهادی قبولی درافشان , فاطمه نجیب زاده وامق ابادی ,چکیده
زمینه وهدف:گسترش کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص، پایش و تصمیم یار بالینی، در کنار افزایش کارایی، وابستگی فزاینده ای به داده های عمیقا هویتی بیماران ایجاد کرده است. مسئله اصلی، تضمین کرامت، حریم خصوصی و خودمختاری بیمار در سراسر چرخه داده، بدون اخلال در منافع درمانی و ایمنی بالینی است. روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه ای و اسنادی، از طریق تفسیر تطبیقی مبانی فقهی، قواعد حقوق ایران و اتحادیه اروپا، و نیز استانداردهای اخلاقی و فنی ناظر بر کاربرد بالینی هوش مصنوعی در نظام سلامت انجام شده است. ملاحظات اخلاقی:پایبندی به صداقت علمی،رعایت حقوق اشخاص، رازداری و احترام به مالکیت فکری در تمامی مراحل نگارش رعایت شده است. یافته ها:یافته ها نشان می دهد داده سلامت امتداد شخصیت بیمار است و صیانت از آن مستلزم حداقل گرایی در گردآوری، کنترل دسترسی و مبهم سازی خروجی هاست. در حقوق ایران، مصونیت حیثیت، منع تجسس و جرم انگاری افشا و دسترسی غیر مجاز، با شرط حکم صریح قانون، ظرفیت حمایت پیشینی و کیفری فراهم می کند.در اتحادیه اروپا نیز حاکمیت بیمار بر داده، مدیریت ریسک، نظارت انسانی بر سامانه های پر خطر و ساز و کارهای اجرایی و قضایی،چهارچوبی منسجم برای پاسخگویی ایجاد کرده است. نتیجه گیری:صیانت مؤثر از حریم بیمار در پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی مستلزم تلفیق مبنای هنجاری کرامت، ضمانتهای حقوقی و کیفری و الزامات فنی قابل حسابرسی است. الگوی اتحادیه اروپا می تواند مبنای مناسبی برای تدوین مقررات شفاف سلامت دیجیتال در ایران باشد.
کلمات کلیدی
هوش مصنوعی؛حریم خصوصی؛عدالت الگوریتمی؛رضایت آگاهانه؛کرامت انسانی@article{paperid:1107277,
author = {قبولی درافشان, سیدمحمدهادی and نجیب زاده وامق ابادی, فاطمه},
title = {هوش مصنوعی درنظام سلامت: صیانت فقهی - حقوقی ازحریم خصوصی بیمار و الزامات اخلاقی},
journal = {حقوق پزشکی},
year = {2026},
volume = {20},
number = {18},
month = {May},
issn = {2008-4390},
pages = {1--21},
numpages = {20},
keywords = {هوش مصنوعی؛حریم خصوصی؛عدالت الگوریتمی؛رضایت آگاهانه؛کرامت انسانی},
}
%0 Journal Article
%T هوش مصنوعی درنظام سلامت: صیانت فقهی - حقوقی ازحریم خصوصی بیمار و الزامات اخلاقی
%A قبولی درافشان, سیدمحمدهادی
%A نجیب زاده وامق ابادی, فاطمه
%J حقوق پزشکی
%@ 2008-4390
%D 2026
