هدف: مهارت‌های نرم یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مورد توجه برنامه درسی هر رشته دانشگاهی به‌ویژه رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. در همین راستا، این پژوهش باهدف شناسایی مهم‌ترین مهارت‌های نرم برای موفقیت شغلی و اتمام تحصیلات دانشگاهی دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام‌شده است. روش‌ها: سه رویکرد روش‌شناختی مختلف وجود دارد که هرکدام در شرایط خاص خود مفید هستند. به‌عبارت‌دیگر، این ماهیت مسئله است که روش مناسب آن را تعیین می‌کند. ازآنجایی‌که عوامل مختلفی بر طراحی برنامه درسی یک‌رشته تأثیر می‌گذارد، این امر باعث پیچیدگی آن می‌شود. افزون بر این، کتابداری و اطلاع‌رسانی ماهیت پیچیده و چندوجهی دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که رویکرد آمیخته نسبت به دو رویکرد دیگر برای طراحی برنامه درسی این رشته مناسب‌تر است. در این پژوهش از رویکرد آمیخته برای شناسایی مؤلفه‌های مهارت‌های نرم در برنامه درسی رشته استفاده‌شده است. جمع‌آوری داده‌ها شامل بررسی وب‌سایت‌های گروه‌های آموزشی رشته در 200 دانشگاه‌ برتر جهان برحسب پایگاه وبومتریکس، تجزیه‌وتحلیل ویدیوهای یوتیوب از کانال ایفلا و اساتید مشهور، بررسی تحقیقات منتشرشده نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس و انجام مصاحبه با 30 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی به‌ویژه دانشجویان دکتری و دانش‌آموختگان دکتری رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و متخصصان این رشته از سراسر ایران بود. همچنین، اطلاعات کتابشناختی 8000 متن مرتبط از پایگاه وب آو ساینس گردآوری شد. درنهایت داده‌های گرداوری شده به نرم افزار مکس کیودا وارد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این رویکرد جامع پژوهشگران را قادر ساخت تا مؤلفه‌های مهارت‌های نرم در برنامه درسی رشته را تشخیص دهند. لازم به یادآوری است که برای توجه به اعتبار پژوهش، طرح پژوهش در اختیار چند تن از متخصصان رشته قرار گرفت و نکات پیشنهادی اصلاح و تائید نهایی شد. همچنین، مشروعیت اختلاط پارادایمیک؛ سنتز در داده‌ها، روش و نظریه ؛ مناسبت طرح پژوهش؛ اعتبار پژوهشگران؛ غرق شدن در داده‌ها و مشاهدات پیگیر؛ حضور دائم در محیط پژوهش در نظر گرفته شد. افزون بر این، برای توجه به استقلال پژوهش، از روش بازبینی مجدد و مقایسه مداوم داده ها با نتایج استفاده شد. در نهایت، در این مقاله به نتایج مرتبط به مهارت‌های نرم مرتبط به رشته تأکید شده است. یافته‌ها: برنامه‌ درسی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی را می‌توان به سه مهارت اصلی تقسیم‌بندی کرد: مهارت‌های نرم، مهارت‌های سخت و مهارت‌های پژوهشی. در این مقاله به‌طور خاص به مهارت‌های نرم پرداخته‌شده که به مهارت‌های غیرتخصصی اشاره دارد که کسب آن‌ها موجب موفقیت در محیط‌ها و نقش‌های مختلف شغلی مرتبط به رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی می‌شود. در این پژوهش 18 مهارت نرم کلیدی نظیر انعطاف‌پذیری، مهارت‌های ارتباطی، سخنرانی در جمع، صبر، پذیرش، بی‌طرفی، خوش‌رویی، یادگیری مداوم، اخلاق حرفه‌ای، مهارت‌های بازاریابی، مهارت‌های مدیریتی، مهارت‌های فناورانه، کار گروهی، کار مستقل، شبکه‌سازی، کنجکاوی، علاقه‌مندی به تاریخ و دانش، مدیریت جلسه شناسایی ‌شد که برای متخصصان این رشته بسیار مهم هستند. این مهارت‌ها صرف‌نظر از نقش اطلاعاتی خاص یا محیط کاری ارزش قابل‌توجهی دارند. همه موارد یاد شده برای دانشجویان ضروری هستند بنابراین بایستی در برنامه درسی رشته بدان‌ها توجه شود. نتیجه‌گیری: برنامه درسی نباید صرف نظریه و مدل‌ها را در اولویت قرار دهد. طراحان برنامه درسی باید اطمینان حاصل کنند که دانشجویان به مهارت‌های دنیای واقعی لازم برای موفقیت، به‌ویژه مهارت‌های نرم مانند مهارت‌های ارتباطی و کار گروهی مجهز هستند. ازاین‌رو، توجه جدی به کارآموزی‌ها، شرکت در کارهای انجمنی، پژوهش‌های گروهی، ارائه‌های کلاسی، دروس زبان‌های مختلف برای تقویت مهارت‌های نرم دانشجویان این رشته الزامی است. به هر حال، پژوهش‌های بیشتری نیاز است تا اهمیت مهارت‌های نرم در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را نشان داده و به چگونگی یاددهی این مهارت‌ها بپردازد. به بیان دیگر، نیاز به پژوهش‌هایی است که چگونگی ادغام مهارت‌های نرم به رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را مورد بحث قرار دهد.

کلمات کلیدی