مطالعه حاضر با هدف شبیه‌سازی اثرات تغییرات اقلیمی، پیشرفت فناوری، افزایش دی­اکسید­کربن و اثرات تلفیقی آنها بر عملکرد گندم در شرایط آینده انجام شد. بدین­منظور از مدل DSSAT-Nwheat به‌عنوان مدل رشد گیاهی برای ارزیابی تأثیر تغییرات اقلیمی بر عملکرد گندم استفاده شد و عملکرد گندم برای سه دوره زمانی 25 ساله در آینده (1429-1405، 1454-1430 و 1479-1455) در مقایسه با سال پایه (1401-1371) تحت دو سناریو از مدل‌ CMIP6 شامل SSP245 و SSP585 شبیه‌سازی شد. نتایج شبیه­سازی نشان داد که اثر فناوری نسبت به سال پایه مثبت بوده و میزان این اثر بسته به منطقه، سناریو و دوره زمانی از یک تا 27 درصد متغیر بود. تحت تأثیر تغییرات اقلیمی آینده، عملکرد گندم در هر دو سناریو و در تمام مناطق به‌ویژه در مناطق گرمسیر و خشک نسبت به سال پایه کاهش نشان داد که این کاهش در سناریوی SSP585 شدیدتر بود؛ به­طوری‌که میانگین کاهش عملکرد گندم در سناریوی SSP245 نسبت به سال پایه معادل 3/29 درصد و در سناریوی SSP585 برابر با 4/46 درصد شبیه‌سازی شد. به‌طور کلی نتایج بررسی اثرات تلفیقی هر سه عامل تغییر اقلیم، تکنولوژی و دی­اکسیدکربن نشان داد که در دوره زمانی اول (1429-1405) اثرات توأم همه عوامل بر عملکرد گندم در اکثر مناطق نسبت به سال پایه بیشتر بود؛ در­صورتی‌که با گذشت زمان و در دوره زمانی سوم (1455-1479) اثرات تلفیقی در تمام مناطق منجر به کاهش عملکرد گندم در مقایسه با سال پایه شد که در این میان بیشترین اثر منفی در منطقه اهواز در سناریوی SSP585 با کاهش 57 درصدی عملکرد برآورد شد. با­توجه­به نتایج به نظر می­رسد پیشرفت فناوری و دی­اکسید­کربن در دوره زمانی اول پتانسیل جبران اثرات منفی تغییر اقلیم را داشته است؛ درصورتی‌که با گذشت زمان و در دوره زمانی سوم اثرات منفی تغییر اقلیم بیشتر شده و منجر به کاهش عملکرد گندم مخصوصاً در مناطق گرمسیری و خشک خواهد شد. بنابراین به‌منظور جلوگیری از کاهش عملکرد گندم در آینده سیاست­های کلان مدیریتی بایستی در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه­ای قرار گرفته و همچنین توسعه و استفاده از فناوری­های نوین در آینده نسبت به گذشته با سرعت بیشتری افزایش یابد.

کلمات کلیدی