امید اجتماعی برآمده از شناخت و تجربۀ مشترک انسان‌ها، ریشه در بسترهای فرهنگی، تاریخی و سیاسی دارد. این پژوهش از پارادوکس کاهش امید اجتماعی _ ‌‌سیاسی در میان دانشجویان علوم اجتماعی، باوجود قرارگیری در محیط دانشگاهی معناساز، آغاز می‌شود و با هدف فهم این تجربۀ زیستۀ آنها با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. داده‌ها ازطریق ۱۲ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با دانشجویان علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد گردآوری و به‌صورت گام‌به‌گام تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که امید در زیست‌جهان دانشجویان پدیده‌ای چندلایه و سیال است که در تنش میان آگاهی انتقادی، محدودیت‌های ساختاری و سازوکارهای معناسازی روزمره شکل می‌گیرد. تجربۀ امید از سه مسیر اصلی ظهور می‌کند: مواجهه با بی‌عدالتی و بی‌ثباتی که تبعیض جنسیتی، محرومیت نسبی و نااطمینانی اقتصادی _ سیاسی را به انسداد افق آینده تبدیل می‌کند؛ امید پارادوکسیکال که در آن آگاهی از نابرابری‌ها با احساس ناتوانی در تغییر همراه می‌شود و معناسازی چندمنبعی که طی آن دانشجویان برای بازسازی امید از خانواده، دینداری انتخابی، فضای مجازی و فضاهای غیررسمی آنلاین بهره می‌گیرند. همچنین سه الگوی تعلق سیاسی (سنتی، مشروط و بی‌تعلقی) بازتاب تجربۀ پذیرش یا طردشدگی در ساختار سیاسی است؛ درنهایت، مشارکت اجتماعی در قالب کنشگری خرد، راهبردی جبرانی برای حفظ احساس اثرگذاری به شمار می‌آید.

کلمات کلیدی