یده هدف:فاصله ژئوپلیتیکی به معنای وجود فواصل جغرافیایی و سیاسی بین کشورهاست. مطالعات پیشین نشان داده اند که افزایش فاصله ژئوپلیتیکی موجب کاهش تحرک دانشجویان بین الملل بین برخی کشورهاشده است.بااینحال، رابطه بین فاصله ژئوپلیتیکی و تحرک دانشجویان بین الملل در مقیاس جهانی نامشخص است.ازاینرو، هدف مطالعه حاضرمدلسازی تأثیر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان بین الملل با استفاده ازمدل صفر انباشته است. روش:این مطالعه مبتنی بر تحلیل داده های پانل با استفاده ازرویکرد کمّی (مدل صفر انباشته)است.جامعه آماری موردمطالعه،193 کشور مستقل را طی بازه زمانی2000تا2022پوشش می دهد. فاصله ژئوپلیتیکی بین کشورها باتکیه بر5شاخص سنجیده شد که عبارت اند از: فاصله جغرافیایی بین پایتخت مبدأ و مقصد، استقرار مبدأ و مقصد در منطقه جغرافیایی یکسان،تضاد نظامی بین مبدأ و مقصد، تحریم مسافرتی مبدأ توسط مقصدو عضویت مبدأ و مقصد در گروهبندی های مهم جهانی.داده های شاخصهای مذکور ازپایگاه های داده بین المللی (شامل یونسکو، سازمان ملل، بانک جهانی و غیره)گردآوری و با استفاده ازنرمافزارRتجزیه و تحلیل شد. یافته ها:نتایج مدل صفر انباشته نشان دادکه با افزایش فاصله جغرافیایی بین مبدأ و مقصد، تحرک دانشجویان به طورمعناداری کاهش می یابد.حالآنکه استقرار مبدأ و مقصد در یک منطقه تحرک دانشجویان رابه طورمعناداری افزایش می دهد.وقوع تضادهای خشونت آمیز (تضادهای نظامی) و غیرخشون تآمیز (تحریمها) بین مبدأ و مقصد سبب کاهش معنادار تحرک دانشجویان می شود.امااگر مبدأ و مقصد همزمان عضو گروه بندیهای مهم جهانی(شامل گروه هفت، گروه بیست، اتحادیه اروپا، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی،همکاری اقتصادی آسیا-پاسیفیک و سازمان کشورهای صادرکننده نفت) باشند تحرک دانشجو بین آنهابه طور معناداری افزایش می یابد. نتیجه گیری:نتایج این مطالعه در راستای مدل کشش-رانش و دیدگاه شبکه به سازمانهای بین دولتی تأیید می کندکه وجود فاصله ژئوپلیتیکی بین مبدأ و مقصد مانع تحرک دانشجویان بین الملل است.ازاینرو،اعطای ویزای چند بارورود یاویزای ویژه دانشجویان با هدف تسهیل تحرک دانشجویان بین کشورهای متخاصم و طراحی پلتفرمهای آنلاین برای برگزاری دوره های تحصیلی مشترک به منظور کاهش اثر فاصله ژئوپلیتیکی بر تحرک دانشجویان پیشنهاد می شود

کلمات کلیدی