پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثرات انتشار دیاکسیدکربن ناشی از بخشهای مختلف اقتصادی بر کسری اکولوژیکی ایران طی دوره1970الی2024انجام شده است. در این راستا، از روش رگرسیون کوانتایل بهعنوان رویکردی مقاوم در برابر ناهمگنی دادهها استفاده شده تا تفاوت اثرات در سطوح مختلف کسری اکولوژیکی بررسی شود. متغیرهای مدل شامل انتشار دیاکسیدکربن از بخشهای کشاورزی، ساختمان، سوخت، صنعت، برق، فرآیندهای صنعتی و حملونقل است. بخش فرآیندهای صنعتی به انتشار ناشی از واکنشهای تولیدی در صنایع سنگین نظیر سیمان، فوالد، آلومینیوم ومواد شیمیایی اشاره دارد، در حالیکه بخش سوخت شامل فعالیتهای مرتبط با استخراج، پاالیش و تبدیل سوختهای فسیلی تعریف شده است. یافتههای مطالعه حاضر نشان میدهد که انتشار دیاکسیدکربن در بخشهای صنعت، فرآیندهای صنعتی و حملونقل در تمامی کوانتایلها (25/0،5/0 و75/0) مثبت و معنادار بوده به طوریکهافزایش انتشار آالینده اینبخشهامستقیما کسری اکولوژیکی را شدت میبخشد.درمقابل،بخشهای کشاورزی و ساختمان شدت تاثیرگذاری ضعیفتری داشته و در کوانتایل میانه اثر آنها خنثی است. ضریب بخش سوخت در هر سه کوانتایل منفی بوده و نشاندهنده رابطه معکوس بین انتشار ناشی از فرآیندهای سوختی و کسری اکولوژیکی است. این نتیجه میتواند ناشی از استفاده ایران از سوختهای سنگینتر مانند نفتکوره و ذغالسنگ در برخی بخشهای اقتصادی باشد. همچنین ضریب بخش برق تنها در چندک75/0معنادار است. نتایج حاصله بیانگر ناهمگنی اثرات آالیندگی بخشهای اقتصادی بر کسری اکولوژیکی ایران است و نشان میدهد که تمرکز سیاستگذاران بر جایگزینی انرژیهای تجدیدپذیر، افزایش بهرهوری سوخت و اصالح الگوی مصرف انرژی میتواند مسیر حرکت ایران بهسوی پایداری اکولوژیکی را تسریع نماید.

کلمات کلیدی