آبخوان ها یکی از مهمترین منابع تأمین آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شوند و نقش اساسی در پایداری زیست‌محیطی، کشاورزی، شرب و توسعه پایدار دارند. در دهه‌های اخیر، رشد جمعیت، توسعه شهری و صنعتی، و افزایش بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی، منجر به کاهش سطح آب آبخوان‌ها، کاهش دبی چاه‌ها و تغییراتی در ضخامت اشباع آبخوان‌ شده‌است. این تغییرات موجب مخاطراتی نظیر افت شدید سطح آب، کاهش حجم ذخایر منابع آب زیرزمینی و افزایش هزینه‌های استحصال را به همراه داشته است. از این‌رو بررسی پایداری آبخوان‌ها بسیار مهم و ضروری است. مطالعات متعددی در سال‌های اخیر به بررسی وضعیت منابع آب زیرزمینی، پایداری آبخوان‌ها و ارائه راهکارهای مدیریتی پرداخته‌اند (Gleeson et al., 2020; Foster et al., 2021; Pandey et al., 2011؛ پاریزی و همکاران، 1402؛ سامانی و کاردان مقدم، 1400 و 1402). در این مقاله، تاثیر میزان بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی بر پایداری آبخوان مورد بررسی قرار گرفته است، که می‌تواند به تدوین راهکارهای مدیریتی مؤثر برای بهره‌برداری پایدار از منابع آب زیرزمینی کمک کند. ارزیابی دقیق پایداری آبخوان‌ نیازمند در نظر گرفتن شاخص‌های هیدروژلوژیکی است تا بتوان تعادلی بین بهره‌برداری و حفظ منابع آب برقرار گردد. بطورکلی کاهش برداشت آب از آبخوان، شاخص پایداری سیستم را افزایش می‌دهد. در این پژوهش، تغییرات دبی چاه‌ها و ضخامت اشباع آبخوان در محدوده شرقی آبخوان مشهد_ چناران طی یک دوره آبی هفت ساله (۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲) بررسی و با تحلیل تغییرات میزان آبدهی چاه‌ها و ضخامت اشباع، پایداری آبخوان مورد ارزیابی قرار گرفته است که می‌تواند در تدوین راهکارهای مدیریتی، تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های مرتبط با بهره‌برداری پایدار از منابع آب زیرزمینی نقش مؤثری داشته باشد.

کلمات کلیدی