تحقق عدالت کیفری در حوزه اطفال و نوجوانان بزهکار، مستلزم بهره‌گیری از ساختارهای تخصصی و مشارکت کنشگران کاردان در فرآیند دادرسی است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی عملکرد سه کنشگر کلیدی یعنی قاضی، مشاور و مددکار اجتماعی را در نظام حقوقی ایران و افغانستان به صورت تطبیقی بررسی می‌نماید. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در نظام حقوقی افغانستان؛ قاضی با اتکا به ساختاری مشارکتی و همراهی مشاور، مساعدحقوقی، اهل‌خبره و هیات قضایی تصمیم گیری می‌نماید، این در حالی است که در نظام حقوقی ایران، اگرچه حضور مشاور در محاکم اطفال الزامی است، اما نقش وی صرفا مشورتی بوده و در تصمیم‌گیری قضایی مشارکت ندارد. همچنین نقش مددکار اجتماعی در هر دو نظام، عمدتا به مرحله‌ی اجرای حکم محدود است، در حالی که حضور موثر این کنشگر در تمامی مراحل دادرسی می‌تواند به تحقق اهداف بازپرورانه و تربیتی دادرسی اطفال کمک شایانی نماید. پژوهش حاضر با تحلیل ساختارهای موجود، بر لزوم ارتقاء جایگاه مشاور در فرایند دادرسی کیفری ایران، گسترش حوزه فعالیت مددکاران اجتماعی در هر دو نظام حقوقی و تقویت بسترهای حقوقی برای تحقق دادرسی مشارکتی تاکید دارد.

کلمات کلیدی