در حال حاضر رشد جمعیت افزایش شدیدی پیدا کرده است، به دنبال آن دسترسی به منابع غذایی با محدودیت جدی روبرو شده است و لذا حداکثر استفاده بهینه از مواد غذایی اهمیت بسزایی دارد. شیر به عنوان یک ماده غذایی ارزشمند در تامین احتیاجات غذایی و حفظ سلامتی جامعه بشری نقش مهمی را ایفا می‌نماید. در اینجاست که توجه به تغذیه گاوهای شیری به عنوان بزرگترین گروه تولید کننده شیر در میان حیوانات نشخوارکننده اهمیت دو چندانی می‌یابد. از جمله اقداماتی که می‌توان در جهت بهبود تولید و ترکیب شیر از آن استفاده نمود، افزایش غلظت مواد مغذی مورد استفاده حیوان و بهبود قابلیت هضم این مواد است. در میان دانه غلات، دانه جو از منابع اصلی تامین انرژی در گاوشیری است. فرآوری‌های فیزیکی و شمیایی دانه جو می‌تواند در رسیدن به اهداف ذکر شده ثمربخش باشد. هدف از مطالعه حاضر، بررسی عمل‌آوری دانه جو با افزودنی گیاهی و اسیدهای آلی همراه با فرآوری فیزیکی بخارپز- پولکی یا بخارپز- تشعشعی مادون قرمز- پولکی بر کینتیک تجزیه پذیری مواد مغذی آن است. مواد و روش ها: تیمارهای آزمایشی در این مطالعه عبارت بودند از: (1) دانه جو خام بخارپز-پولکی، (2) دانه جو عمل‌آوری شده با چوبک و مالیک اسید بخارپز-پولکی، (3) دانه جو عمل‌آوری شده با چوبک و لاکتیک اسید بخارپز-پولکی، (4) دانه جو خام بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی، (5) دانه جو عمل‌آوری شده با چوبک و مالیک اسید بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی، (6) دانه جو عمل‌آوری شده با چوبک و لاکتیک اسید بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی. به منظور تعیین قابلیت هضم شکمبه‌ای، پس از شکمبه‌ای و کل دستگاه گوارش ماده خشک، پروتئین خام و نشاسته در نمونه‌های آزمایشی از روش کیسه‌های نایلونی متحرک (In-situ mobile bag technique) استفاده شد. نتایج و بحث: قابلیت هضم شکمبه‌ای، پس از شکمبه‌ای و کل دستگاه گوارش مواد مغذی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (05/0P<). تیمار دانه جو عمل‌آوری شیمیایی شده با اسید لاکتیک و عصاره چوبک همراه با فرآوری‌ فیزیکی بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی بیشترین قابلیت هضم پس از شکمبه‌ای و کل دستگاه گوارش ماده خشک (به ترتیب با 709/0 و 759/0) و نشاسته (به ترتیب با 755/0 و 978/0) را داشت. بیشترین قابلیت هضم پس از شکمبه‌ای و کل دستگاه گوارش پروتئین خام در بین تیمارها به ترتیب با 895/0 و 928/0 مربوط به تیمار دانه جو خام بخارپز-پولکی بود. نتیجه گیری کلی: نتایج بدست آمده نشان داد که عمل‌آوری شیمیایی همراه با انواع فرآوری فیزیکی (بخارپز-پولکی یا بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی) می‌تواند بر قابلیت هضم مواد مغذی تاثیر گذار باشد. عمل‌آوری با اسید لاکتیک نسبت اسید مالیک قابلیت هضم ماده خشک، پروتئین خام و نشاسته را در کل دستگاه گوارش افزایش داد. فرآوری فیزیکی بخارپز- تشعشعی مادون قرمز-پولکی نسبت به بخارپز-پولکی قابلیت هضم در کل دستگاه گوارش را برای مواد مغذی افزایش داد.

کلمات کلیدی