پیشینه پژوهش و هدف: باتوجه به اهمیت عنصر فسفر در رشد و نمو گیاهان دارویی و نقش باکتری‏ های حل کننده فسفات در بهبود جذب فسفر و همچنین تأثیر مثبت فنیل‏آلانین بر مسیرهای متابولیکی گیاه، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر باکتری‏های حل کننده فسفات و محلول‏ پاشی فنیل‏ آلانین بر برخی ویژگی ‏های رشدی، رنگیزه‏ های فتوسنتزی و میزان اسانس گیاه مریم‏گلی ترکه‏ ای در شرایط گلخانه‏ ای انجام شد. روش‏ها: پژوهش حاضر به‌صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار اجرا گردید. فاکتور اول شامل تلقیح گیاه با 9 سویه باکتری (Pantoea agglomerans, Bacillus pumilus, Bacillus licheniformis, Bacillus megaterium, Bacillus subtilis, Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas putida, Enterobacter cloacae, Rhizobium meliloti, control) و محلول‏پاشی سه غلظت فنیل‌آلانین (0، 100 و 200 میلی‌گرم بر لیتر) در چهار تکرار اجرا گردید. نتایج: نتایج نشان داد که اثر متقابل باکتری‌ها و فنیل‌آلانین بر کلیه صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین ارتفاع بوته، وزن تر و خشک ریشه با کاربرد باکتری P. putida همراه با محلول‏پاشی فنیل‌آلانین در غلظت 200 میلی‌گرم در لیترحاصل شد. همچنین کاربرد باکتری B. licheniformis و محلول پاشی فنیل‌آلانین در غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر، موجب افزایش محتوای نسبی آب برگ (64/45 درصد)، کلروفیل a (50درصد)، کلروفیل b (58/39 درصد)، کلروفیل کل (89/35 درصد) و کارتنوئید (38/39 درصد) نسبت به تیمار شاهد (عدم کاربرد باکتری و فنیل‏آلانین) شد. بیشترین میزان اسانس (57/0 درصد حجمی-وزنی) نیز در تیمار P. fluorescens و محلول‏پاشی فنیل‌آلانین در غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر حاصل شد. نتیجه‏ گیری کلی: به‌طور کلی می توان نتیجه گرفت که با توجه به اهمیت اسانس و رنگیزه‌های فتوسنتزی در کیفیت و ارزش اقتصادی گیاهان دارویی، کاربرد باکتری‌های B. licheniformis و P. fluorescens همراه با محلول‌پاشی فنیل‌آلانین در سطح 200 میلی‌گرم در لیتر برای افزایش عملکرد و کیفیت این گیاه توصیه می‏ شود.

Keywords